|
Wie meer wil weten kan
terecht op
pers-gerecht.be dat ook een
Franstalige
versie heeft.
Justitie is in België
een federale (dus niet regionale) kwestie.
Het Openbaar
Ministerie (parquet)
Elk gerechtelijk arrondissement heeft een eigen parket, ook wel Openbaar
Ministerie genoemd, dat verdachten voor de strafrechter kan brengen
(vandaar in de volksmond ‘de openbare aanklager’). Het parket werkt
samen met de politie en andere opsporingsdiensten.
Het OM bestaat uit magistraten en officieren. Het OM speelt geen rol
bij het vredegerecht en
administratieve en grondwettelijke rechtscolleges.
De nationale leiding van het Openbaar Ministerie berust bij het college
van procureurs-generaal en bij de Minister van Justitie.
De minister van Justitie kan het OM
wel opdragen om een bepaalde vervolging in te stellen, maar niet vragen om een
bepaalde vervolging niet in te stellen.
Burgerlijke
rechtbanken
Burgerlijk recht (privaatrecht)
gaat over kwesties tussen particulieren onderling of tussen
particulieren en rechtspersonen.
 De vrederechters
(juges de paix)
Per 50.000 inwoners
is er één, die problemen behandelt uit het familie- en
gezinsleven, met de buurt, de huisbaas, enz.
Een beroep tegen een
beslissing van de vrederechter komt voor de gewone rechter.
PDF-infobrochure
27 rechtbanken van eerste
aanleg
(tribunals de première instance)
De gewone rechtbank, doet alles wat andere rechtbanken niet
doen. Heeft meerdere afdelingen, zoals de correctionele rechtbank,
de jeugdrechtbank en de burgerlijke rechtbank. De
onderzoeksrechter en raadkamer horen tot deze rechtbank.
27 rechtbanken van koophandel
(tribunals de commerce)
Behandelen commerciële geschillen (als
het gaat om meer dan 1.860 euro) en spreken faillissementen uit.
27 arbeidsrechtbanken
(tribunals de travail)
Beslechten kwesties tussen werknemers en
werkgevers. Ze controleren ook de sociale zekerheidsregelingen (maar gaan
niet over het stakingsrecht).
27 arrondissementsrechtbanken
(tribunals d'arrondissement)
Behandelen alleen
bevoegdheidsconflicten tussen de gewone rechtbank, de
arbeidsrechtbank en de rechtbank van koophandel.
5 hoven van beroep
(cours d'appel)
Behandelen beroepen tegen uitspraken van de
gewone rechtbank en van de rechtbank van koophandel.
Het hof kent drie kamers:
burgerlijke kamers, correctionele kamers en jeugdkamers. Een uitspraak
heet hier een arrest.
Dit hof kan als enige ministers
berechten (die daarna alleen in cassatie kunnen gaan).
Het Hof van Beroep heeft een eigen
parket-generaal.
5 arbeidshoven
(cours du travail)
Behandelen hogere beroepen tegen vonnissen van de
plaatselijke arbeidsrechtbanken. Ook hun uitspraken heten arresten.
Strafrechtbanken
Strafrecht gaat over
misdrijven. Dus overtredingen (zoals
dronkenschap), wanbedrijven (zoals kleine
diefstal, fraude, milieudelicten) en misdaden (zoals moord).
32 politierechtbanken
(tribunals de police)
De politierechter behandelt overtredingen, wanbedrijven met
verzachtende omstandigheden en verkeersmisdrijven en -geschillen. Hij of
zij kan ook een huiszoeking bevelen.
27 correctionele rechtbanken
(tribunals correctionnel)
Berecht wanbedrijven en misdaden met verzachtende omstandigheden.
Geen verkeerszaken, politieke en persmisdrijven, maar weer wel
persmisdrijven die het gevolg zijn van racisme of vreemdelingenhaat.
Dit is in feite de correctionele
kamer van de gewone rechtbank. Hoger beroep is
mogelijk bij het hof van beroep
11 hoven van assisen
(cours d'assises)
Deze provinciale hoven berechten misdaden zoals moord en gijzeling,
politieke misdrijven, strafbare meningsuitingen via de pers,
misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. De hoven worden ad hoc gevormd wanneer de kamer van inbeschuldigingstelling dat nodig acht.
De 3 beroepsmagistraten worden geholpen door een jury van 12 burgers (de
gezworenen) die uitspreekt of de beklaagde al of niet schuldig is, en de
rechters de eventuele traf bepalen. De juryleden worden getrokken uit lokale stemgerechtigden van 30 tot
60 jaar. Wie weigert kan 500 euro boete krijgen. Een jurylid
'verdient' 21 euro per dag.
Meer
informatie
1 hof van cassatie
(cour de cassation)
De hoogste rechtbank voor burgerlijke èn strafzaken. Doet nooit uitspraken over een zaak zelf
maar alleen over de rechtstoepassing in hoger-beroepsuitspraken. Als een
procedurefout of een mis-interpretatie van de wet wordt
vastgesteld, dan verhuist de zaak naar een ander rechtscollege met
dezelfde rang als het rechtscollege dat de uitspraak deed waartegen het
beroep gericht was.
Volgt in die nieuwe behandeling
weer cassatie dan volgt niet nog een derde ronde.
Meer informatie
Het Hof van Cassatie heeft een eigen parket-generaal.
Bestuurlijke
rechtbanken
Voor burgers in conflicten met de overheid.
1 Raad van State (conseil
d'État)
Spreekt recht via zijn afdeling Administratie, en adviseert
overheden via zijn afdeling Wetgeving. De afdeling Administratie toetst
overheidsbeslissingen. De Raad behandelt ook cassatieberoepen tegen de
beslissingen van administratieve rechtscolleges, en beslist ook in
bevoegdheidsconflicten tussen administratieve rechtscolleges.
Meer informatie
1
Grondwettelijk Hof
(cour d'arbitrage)
Toetst wetten aan de grondwet.
Meer informatie
Administratieve
rechtscolleges (juridictions administratives)
Een daarvan is de Raad voor de
Mededinging.
Hoe een gewone zaak
verloopt
Als de politie een misdrijf vermoedt dan
vraagt het OM een onderzoeksrechter (juge d'instruction) van een rechtbank van
eerste aanleg om een gerechtelijk onderzoek te beginnen en bewijzen te
verzamelen.
Een onderzoek kan ook beginnen nadat iemand een klacht heeft ingediend
bij de politie of de procureur des konings (procureur du Roi) (dat is in Nederland de
Officier van Justitie).
De procureur des Konings staat hiërarchisch gelijk met een
rechtbankvoorzitter, een substituut met een rechter. De procureur wordt
bijgestaan door magistraten (eerste substituten en substituten procureur
des Konings), parketjuristen en personeelsleden (een hoofdsecretaris,
secretarissen, adjunct-secretarissen, opstellers, beambten,
administratief agenten en arbeiders) .
Het OM kan ook eigener beweging een opsporingsonderzoek
verrichten onder leiding van de procureur des konings.
Een aantal zaken die de politie naar het parket stuurt, wordt terzijde
gelegd (geseponeerd). Bij opsporing en vervolging van misdrijven moet
steeds een keuze worden gemaakt, er zijn vaak niet genoeg
politiemensen en magistraten.
Schema van een strafonderzoek
De onderzoeksrechter
wordt gecontroleerd door een onderzoeksgerecht, de raadkamer
(la chambre du conseil).
Tijdens
een zitting in de raadkamer brengt de onderzoeksrechter verslag uit en
formuleert de procureur des konings zijn vordering: hij kan de zaak
seponeren of naar een rechtbank verwijzen, en een verdachte interneren.
De kamer van inbeschuldigingstelling (la chambre des mises en
accusation) houdt toezicht op het
verloop van het onderzoek en kan maatregelen nemen als dat langer dan
een jaar duurt. Ook moet de kamer vrijspraak vanwege een procedurefout
voorkomen.
Het OM en de
(aanvankelijk) beschuldigde partij kunnen tegen een besluit van de
raadkamer in beroep gaan bij de kamer van inbeschuldigingstelling.
In een hoger beroep beslist de kamer ook
of een verdachte naar de strafrechter moet of naar het hof van assisen.
Komt het uiteindelijk tot een rechtszaak
(procès) dan is het OM daar de vervolgende partij (de openbare
aanklager), die een bepaalde straf eist (of vrijspraak) maar dat ook kan overlaten aan de rechter.
Op de rechtszitting
presenteert het OM (in de vorm van de procureur des Konings of
de arbeidsauditeur) een dossier met beschuldigingen en
bewijsstukken. Het OM zowel als de gedaagden kunnen getuigen oproepen. Een
rechter of de rechtbank (meerdere rechters) beslist uiteindelijk wat er
moet gebeuren.
In burgerlijke zaken is het OM geen
partij, maar het kan wel advies geven, informatie verstrekken of
een vordering instellen 'in het algemeen belang', waardoor het OM
weer wel een partij in het geding wordt.
Het kort geding (le
référé)
Het populaire kort geding is een spoedeisende vorm van rechtspleging
bij de rechtbank van eerste aanleg, de handels- en de
arbeidsrechtbanken.
Er bestaat ook een strafrechtelijk kort geding, om
een gerechtelijk onderzoek te laten
stoppen als dat schade oplevert.
Schorsing
Een partij kan voor de Raad van State en het Arbitragehof om
voorlopige schorsing verzoeken van een handeling die tot ernstige schade
zou leiden
Meer rechters, inder vonnissen
Aantal rechters van eerste aanleg per 100.000 inwoners:
Vlaanderen 5,3, Wallonië 6,5, Brussel 6,8
Gemiddeld aantal vonnissen per jaar:
Vlaanderen 438, Wallonië 381, Brussel 352
Het arrondissement Marche-en-Famenne heeft 6 rechters voor 67.639
personen, het hoogste getal voor heel België, maar tegelijk heeft dat
arrondissement het laagste aantal vonnissen per rechter.
Bron: Nieuwsbank.nl uit antwoord minister van Justitie Onkelinx op vraag
N-VA-Kamerlid Geert Bourgeois, 2004
Meer informatie
Schema met alle rechtbanken
Vlaamse
regelingen /
Waalse regelingen
Zoek
een rechtbank
Justitiële begrippen (Nederlandstalig)
Landelijke jaarstatistieken van Justitie
|
